6 điểm mới tại Nghị định 46/2026/NĐ-CP về quản lý an toàn thực phẩm: Doanh nghiệp cần lưu ý

6 điểm mới đáng chú ý tại Nghị định 46/2026/NĐ-CP về quản lý an toàn thực phẩm (Doanh nghiệp cần lưu ý)

Nghị định 46/2026/NĐ-CP chính thức có hiệu lực từ 26/01/2026, thay thế toàn bộ Nghị định 15/2018/NĐ-CP, đánh dấu bước chuyển mạnh theo hướng siết chặt tiền kiểm – mở rộng phạm vi quản lý – chuẩn hóa quy trình kiểm tra trong lĩnh vực an toàn thực phẩm. Dưới đây là 6 thay đổi quan trọng mà doanh nghiệp sản xuất, kinh doanh và nhập khẩu cần nắm rõ để kịp thời điều chỉnh hồ sơ và kế hoạch tuân thủ.

1) Thu hẹp cơ chế “tự công bố”, mở rộng diện phải đăng ký bản công bố hợp quy

Nghị định 46 điều chỉnh theo hướng tăng yêu cầu đăng ký bản công bố hợp quy đối với các nhóm sản phẩm có quy chuẩn kỹ thuật về chỉ tiêu chất lượng và chỉ tiêu an toàn. Theo Điều 4, tổ chức/cá nhân phải đăng ký bản công bố hợp quy với các nhóm:

• Thực phẩm đã qua chế biến, bao gói sẵn

• Phụ gia thực phẩm

• Chất hỗ trợ chế biến thực phẩm

• Dụng cụ chứa đựng, tiếp xúc trực tiếp với thực phẩm

• Bao bì chứa đựng, tiếp xúc trực tiếp với thực phẩm

Điểm khác lớn so với Nghị định 15/2018 là: trước đây nhiều nhóm (trong đó có vật liệu/bao bì/dụng cụ tiếp xúc thực phẩm) có thể tự công bố và được sản xuất/kinh doanh ngay sau khi công bố; nay chuyển mạnh sang đăng ký bản công bố hợp quy với phạm vi rộng hơn.

2) Lần đầu đưa bao bì, dụng cụ tiếp xúc thực phẩm vào diện quản lý chặt

Nghị định 46 xác định nhóm bao bì/dụng cụ tiếp xúc trực tiếp với thực phẩm là đối tượng tiềm ẩn rủi ro, do đó quản lý chặt hơn ở cả tiêu chuẩn kỹ thuật, hồ sơ và kiểm tra nhà nước, đặc biệt khi nhập khẩu. Cụ thể:

• Phải đăng ký bản công bố hợp quy (Điều 4)

• Thuộc diện kiểm tra nhà nước về ATTP (Điều 20)

• UBND cấp tỉnh quản lý điều kiện bảo đảm ATTP (Điều 51)

Trong khi đó, Nghị định 15/2018 chưa tách riêng cơ chế quản lý và vẫn xếp nhóm này trong diện có thể tự công bố.

3) Thiết lập lộ trình bắt buộc áp dụng HACCP/GMP cho nhóm nguy cơ cao

Nghị định 46 vẫn kế thừa danh mục các trường hợp được miễn Giấy chứng nhận đủ điều kiện ATTP, tuy nhiên điểm mới nổi bật là lần đầu tiên đưa ra lộ trình bắt buộc áp dụng hệ thống quản lý an toàn thực phẩm đối với một số nhóm có nguy cơ cao (trọng tâm là thực phẩm bảo vệ sức khỏe và phụ gia thực phẩm).

Theo Điều 12, Điều 15 và Điều 54, các cơ sở thuộc diện bắt buộc phải hoàn thành xây dựng và vận hành hệ thống quản lý phù hợp (HACCP, GMP hoặc tương đương) chậm nhất đến 31/12/2026.

Gợi ý cho doanh nghiệp: đây là mốc thời gian quan trọng để lập kế hoạch chuẩn hóa quy trình, đào tạo và hoàn thiện hồ sơ vận hành hệ thống (SOP, kiểm soát mối nguy, truy xuất, CAPA…).

>>>Xem thêm: BRC là gì? Tổng quan về tiêu chuẩn toàn cầu về an toàn thực phẩm

4) Mở rộng đối tượng và chuẩn hóa toàn bộ quy trình kiểm tra ATTP hàng nhập khẩu

So với Nghị định 15/2018, Nghị định 46 mở rộng rõ đối tượng phải kiểm tra nhà nước về ATTP khi nhập khẩu: không chỉ thực phẩm và phụ gia, mà bao bì/dụng cụ/vật liệu tiếp xúc trực tiếp với thực phẩm cũng thuộc diện kiểm tra bắt buộc.

Đáng chú ý hơn, Nghị định 46 chuẩn hóa quy trình kiểm tra theo hướng đầy đủ – thống nhất – có mốc thời gian rõ ràng (từ Điều 19 đến Điều 28), gồm:

• Trường hợp miễn kiểm tra

• Thẩm quyền cơ quan kiểm tra

• Phương thức kiểm tra (chặt / thông thường / giảm)

• Thành phần hồ sơ theo từng phương thức

• Trình tự tiếp nhận – thẩm định – lấy mẫu – kiểm nghiệm

• Thời hạn xử lý ở từng khâu

• Cơ chế thông báo kết quả phục vụ thông quan

Điểm tích cực là quy định mới phân định rõ trách nhiệm giữa cơ quan kiểm tra, đơn vị kiểm nghiệm, hải quan và chủ hàng; giảm tình trạng chồng chéo và kéo dài thời gian như trước.

5) Lần đầu ràng buộc trách nhiệm sàn thương mại điện tử đối với quảng cáo thực phẩm

Nếu trước đây trách nhiệm tuân thủ quảng cáo chủ yếu thuộc về doanh nghiệp và đơn vị quảng cáo, thì Nghị định 46 đã “kéo” thêm trách nhiệm pháp lý của các chủ thể trung gian trong môi trường số.

Theo khoản 6 Điều 52, chủ sở hữu sàn TMĐT/ứng dụng cung cấp dịch vụ TMĐT (bao gồm ứng dụng giao đồ ăn) có trách nhiệm:

• Thiết lập cơ chế kiểm duyệt; yêu cầu người bán cung cấp và công khai giấy tờ pháp lý theo quy định

• Phối hợp cơ quan quản lý và kịp thời gỡ bỏ sản phẩm vi phạm khi có yêu cầu

• Chịu trách nhiệm liên đới nếu không thực hiện biện pháp kiểm duyệt cần thiết và để xảy ra sự cố ATTP gây thiệt hại cho người tiêu dùng

Với doanh nghiệp bán hàng đa kênh, thay đổi này đồng nghĩa hồ sơ pháp lý sản phẩm cần đầy đủ – sẵn sàng – thống nhất để đáp ứng kiểm duyệt trên nền tảng.

6) Quy định rõ thời điểm phải truy xuất nguồn gốc

Theo Điều 42 và Điều 43, cơ sở sản xuất/kinh doanh phải lưu trữ đầy đủ thông tin truy xuất trong suốt quá trình sản phẩm lưu thông và kích hoạt ngay việc truy xuất khi:

• Phát hiện nguy cơ thực phẩm không bảo đảm an toàn, hoặc

• Nhận thông báo về nguy cơ từ cơ quan có thẩm quyền

Nếu xác định sản phẩm không đáp ứng yêu cầu an toàn, cơ sở có nghĩa vụ thu hồi – xử lý – phối hợp cung cấp thông tin phục vụ quản lý rủi ro. So với Nghị định 15/2018, quy định mới làm rõ hơn “khi nào phải truy xuất” và trách nhiệm tương ứng trong từng tình huống.

Doanh nghiệp cần làm gì để kịp tuân thủ?

Từ góc nhìn thực tiễn triển khai hồ sơ và vận hành chuỗi cung ứng, G-GLOBAL khuyến nghị doanh nghiệp ưu tiên 4 việc sau:

1. Rà soát danh mục sản phẩm: xác định nhóm nào chuyển từ tự công bố sang đăng ký bản công bố hợp quy (đặc biệt bao bì/dụng cụ tiếp xúc thực phẩm).

2. Chuẩn hóa hồ sơ nhập khẩu theo phương thức kiểm tra mới, chuẩn bị sẵn phương án lấy mẫu/kiểm nghiệm để tránh kéo dài thời gian thông quan.

3. Lập kế hoạch HACCP/GMP cho các cơ sở thuộc diện bắt buộc, bám mốc 31/12/2026 để hoàn thành vận hành.

4. Thiết lập quy trình truy xuất – thu hồi: dữ liệu lô, nhà cung cấp, CO/CQ (nếu có), nhật ký sản xuất/nhập kho/phân phối phải đủ để “kích hoạt truy xuất” ngay khi có cảnh báo.

Lưu ý hiệu lực và chuyển tiếp

Nghị định 46/2026/NĐ-CP có hiệu lực từ 26/01/2026 và bãi bỏ toàn bộ Nghị định 15/2018/NĐ-CP. Các sản phẩm đã tự công bố/đăng ký theo Nghị định 15 được tiếp tục lưu thông trong thời gian chuyển tiếp, nhưng doanh nghiệp cần hoàn tất điều chỉnh/đăng ký lại theo quy định mới trong 12 tháng.

Mọi thông tin chi tiết vui lòng liên hệ G-GLOBAL để được biết thêm thông tin chi tiết và cụ thể