Tiêu chuẩn GRS là gì? Yêu cầu, quy trình chứng nhận & hồ sơ cần chuẩn bị (Global Recycled Standard)
Nếu bạn đang sản xuất sợi – vải – may mặc – phụ liệu (hoặc các sản phẩm có vật liệu tái chế) và bị khách hàng hỏi “có GRS không?”, thì bạn cần hiểu rằng GRS không chỉ là “tỷ lệ tái chế”. GRS là một tiêu chuẩn “full product standard” (tiêu chuẩn toàn diện cho sản phẩm), kiểm cả truy xuất chuỗi hành trình (chain of custody), kiểm soát hóa chất, và thực hành xã hội/môi trường tại nhà máy.
Bài viết này giải thích tiêu chuẩn GRS là gì, GRS khác RCS, các yêu cầu cốt lõi, SC/TC là gì, quy trình chứng nhận, checklist hồ sơ và gợi ý triển khai thực chiến cho doanh nghiệp.
GRS là gì? (Global Recycled Standard)
GRS (Global Recycled Standard) là tiêu chuẩn sản phẩm toàn diện nhằm:
-
Xác minh và theo dõi nguyên liệu tái chế xuyên suốt chuỗi cung ứng
-
Có tiêu chí xử lý để ngăn sử dụng hóa chất có thể gây hại
-
Xác minh thực hành sản xuất xã hội/môi trường tại các cơ sở tham gia
GRS sử dụng các yêu cầu chain of custody của Content Claim Standard (CCS) để đảm bảo tính toàn vẹn của tuyên bố “recycled”.
GRS do ai quản lý?
GRS thuộc hệ thống tiêu chuẩn do Textile Exchange quản lý/phát triển.
GRS áp dụng cho ngành nào?
Thực tế áp dụng phổ biến nhất ở dệt may (từ tái chế đầu vào → kéo sợi → dệt/đan → nhuộm/hoàn tất → may), và các chuỗi vật liệu muốn chứng minh “recycled content” có kiểm soát. GRS được thiết kế để xác minh recycled content và chain of custody, nên phù hợp cho các doanh nghiệp trong chuỗi cung ứng có mua/bán vật liệu tái chế.
GRS mang lại lợi ích gì?
GRS thường được doanh nghiệp làm để:
-
Đáp ứng yêu cầu khách hàng/brand về minh bạch vật liệu tái chế (có bên thứ ba xác minh)
-
Chuẩn hóa hệ thống truy xuất lô tái chế (tách biệt – định danh – đối soát đầu vào/đầu ra)
-
Tăng “độ tin” của claim nhờ có kiểm soát hóa chất và xác minh thực hành xã hội/môi trường tại cơ sở
GRS khác gì RCS? (phần hay bị nhầm)
Textile Exchange nêu rằng RCS và GRS đều đặt tiêu chí cho chứng nhận vật liệu tái chế và chain of custody.
Điểm khác quan trọng:
-
GRS có yêu cầu tối thiểu 50% recycled content và có thêm yêu cầu xã hội – môi trường và liên quan xử lý/hóa chất.
Gợi ý chọn nhanh:
-
Nếu khách hàng chỉ cần “claim tái chế + truy xuất” mức cơ bản → thường cân nhắc RCS
-
Nếu khách hàng/brand yêu cầu hệ thống kiểm soát mạnh hơn (hóa chất + xã hội/môi trường) và tỷ lệ tái chế cao hơn → thường đi GRS
GRS yêu cầu tỷ lệ tái chế tối thiểu bao nhiêu? (20% hay 50%?)
Đây là chỗ nhiều doanh nghiệp đọc tài liệu xong bị “rối”.
Theo FAQ của Textile Exchange:
-
Bạn có thể dùng GRS như công cụ B2B cho sản phẩm có ít nhất 20% recycled content
-
Nhưng nếu muốn dán nhãn/ghi nhãn hướng người tiêu dùng (consumer-facing labeling) thì sản phẩm cần ít nhất 50% recycled content
Trong tài liệu giới thiệu RCS/GRS, Textile Exchange cũng nhấn mạnh GRS có mức tối thiểu 50% và thêm các yêu cầu xã hội–môi trường/hóa chất.
Các yêu cầu cốt lõi của tiêu chuẩn GRS (Checklist 5 nhóm)
Bạn có thể hiểu GRS kiểm theo 5 “mảng” lớn dưới đây.
1) Recycled Content – Xác minh hàm lượng tái chế
-
Xác minh đầu vào là vật liệu tái chế (theo định nghĩa/tiêu chí của hệ thống)
-
Quản lý tỷ lệ tái chế theo sản phẩm/lô (để đủ điều kiện claim/label theo mục tiêu)
GRS là tiêu chuẩn đặt yêu cầu chứng nhận bên thứ ba đối với recycled content.
2) Chain of Custody – Truy xuất chuỗi hành trình
-
Theo dõi dòng vật liệu từ đầu vào tái chế đến các công đoạn sản xuất và đầu ra
-
Mục tiêu: “recycled” không bị mất tính toàn vẹn khi qua nhiều công đoạn/đơn vị
GRS được mô tả là tiêu chuẩn để verify & track recycled raw materials through the supply chain và dùng chain of custody theo CCS.
3) Chemical Restrictions – Kiểm soát hóa chất
-
Có tiêu chí xử lý nhằm ngăn việc sử dụng hóa chất có thể gây hại
-
Thực tế audit thường “soi” danh mục hóa chất, SDS, phê duyệt hóa chất, và kiểm soát trong các công đoạn có xử lý (nhuộm/hoàn tất…)
Nội dung này được nêu trực tiếp trong mô tả GRS: “processing criteria to prevent the use of potentially hazardous chemicals”.
4) Social Requirements – Yêu cầu xã hội
-
Xác minh thực hành xã hội tại cơ sở (nhân sự, điều kiện lao động…)
-
Tùy phạm vi công đoạn mà mức hồ sơ/kiểm tra có thể khác nhau, nhưng tinh thần là “có xác minh”.
GRS nêu việc “verifies positive social … production at the facilities.”
5) Environmental Requirements – Yêu cầu môi trường
-
Đánh giá thực hành môi trường tại cơ sở tham gia (trong phạm vi tiêu chuẩn)
GRS nêu “environmental practices” là một phần yêu cầu chứng nhận bên thứ ba.
SC và TC trong GRS là gì? (Scope Certificate & Transaction Certificate)
Đây là hai loại “giấy” khách hàng hay hỏi nhất khi làm đơn hàng tái chế.
SC (Scope Certificate) là gì?
Scope Certificate (SC) xác minh rằng một công ty/cơ sở đủ điều kiện sản xuất theo tiêu chuẩn; để được công nhận, công ty phải được tổ chức chứng nhận kiểm tra theo yêu cầu tiêu chuẩn.
TC (Transaction Certificate) là gì? Khi nào cần?
Transaction Certificate (TC) là chứng từ cho giao dịch/lô hàng cụ thể (thường dùng để đối soát claim cho từng shipment giữa người bán–người mua).
Theo chính sách TC:
-
Tổ chức chứng nhận không được cấp TC nếu người bán không có SC hợp lệ tại thời điểm shipment (SC hết hạn/đình chỉ/thu hồi thì không hợp lệ).
-
Có yêu cầu về thời hạn nộp hồ sơ để xin TC (timelines) trong chính sách TC.
Cách kiểm tra SC/TC có hợp lệ không?
Textile Exchange có trang hướng dẫn xác thực:
-
SC có thể kiểm tra qua danh sách “Find a Certified Company”
-
TC (từ sau mốc thời gian họ nêu) có thể kiểm tra qua trang “Authenticate a Transaction”
Ngoài ra, FAQ của họ cũng khuyến nghị có thể liên hệ trực tiếp tổ chức chứng nhận đã cấp chứng chỉ để xác minh.
Quy trình chứng nhận GRS (tổng quan 6 bước)
Lưu ý: từng tổ chức chứng nhận có thể có cách triển khai chi tiết khác nhau, nhưng logic chung thường đi theo các bước sau.
Bước 1: Xác định phạm vi chứng nhận
-
Cơ sở nào sẽ chứng nhận? (nhà máy A/B, kho…)
-
Công đoạn nào? (kéo sợi/dệt/nhuộm/may…)
-
Sản phẩm nào? (mã hàng, dòng sản phẩm)
Bước 2: Gap assessment (đánh giá khoảng cách)
Đối chiếu hiện trạng với 5 nhóm yêu cầu:
-
Recycled content (đầu vào)
-
Chain of custody (tách biệt – đối soát)
-
Hóa chất
-
Xã hội
-
Môi trường
Bước 3: Thiết lập hệ thống quản lý & hồ sơ
-
Quy trình tiếp nhận đầu vào tái chế, tiêu chí chấp nhận NCC
-
Quản lý kho: phân khu, nhãn lô, FIFO
-
Quy trình sản xuất: mã lệnh, định mức, tách bạch lô tái chế/không tái chế
-
Quy trình bán hàng/xuất hàng để xin TC (khi khách yêu cầu)
Bước 4: Audit bởi tổ chức chứng nhận
-
Kiểm tra hiện trường + phỏng vấn + kiểm hồ sơ truy xuất lô
-
Điểm hay “vấp”: chứng từ đầu vào và đối soát khối lượng vào/ra
Bước 5: Cấp SC và vận hành chứng nhận
-
Khi đạt yêu cầu, doanh nghiệp nhận SC (chứng nhận phạm vi) để chứng minh “cơ sở đủ điều kiện”.
Bước 6: Xin TC cho lô hàng (khi cần) và duy trì
-
Khi bán hàng, nếu khách yêu cầu TC, doanh nghiệp nộp hồ sơ xin TC theo chính sách; lưu ý SC phải hợp lệ ở thời điểm shipment.
Hồ sơ cần chuẩn bị để audit GRS (Checklist thực chiến)
1) Hồ sơ đầu vào tái chế (recycled input)
-
Hợp đồng/đơn mua, hóa đơn, phiếu nhập kho
-
Tài liệu chứng minh nguồn gốc tái chế theo yêu cầu chuỗi cung ứng
-
Hồ sơ nhà cung cấp (nếu NCC có chứng nhận liên quan thì càng thuận lợi)
2) Hồ sơ chain of custody & quản lý lô
-
Sơ đồ dòng chảy vật liệu (flow chart)
-
Quy tắc mã lô, mã bán thành phẩm/thành phẩm
-
Thẻ kho, nhập–xuất–tồn, biên bản xuất/nhập
-
Định mức/đối soát khối lượng (mass balance nếu áp dụng)
-
Hồ sơ bán hàng: invoice/packing list gắn đúng lô
3) Hồ sơ hóa chất
-
Danh mục hóa chất đang dùng theo công đoạn
-
SDS/Safety Data Sheet
-
Quy trình phê duyệt hóa chất, lưu trữ, dán nhãn, xử lý sự cố
GRS có phần “chemical restrictions/processing criteria” nhằm tránh hóa chất nguy hại nên nhóm hồ sơ này thường bị kiểm rất kỹ.
4) Hồ sơ xã hội – môi trường (tại cơ sở)
-
Nội quy lao động, đào tạo, ATLĐ
-
Hồ sơ môi trường/tuân thủ theo mức độ yêu cầu và công đoạn
-
Các chính sách/quy trình liên quan theo khung tiêu chuẩn
GRS nêu có xác minh thực hành xã hội/môi trường tại cơ sở.
Chi phí & thời gian chứng nhận GRS phụ thuộc vào gì?
Thường phụ thuộc các yếu tố:
-
Số site và số công đoạn (kéo sợi/dệt/nhuộm/may…)
-
Độ phức tạp chuỗi cung ứng (nhiều NCC, nhiều điểm chuyển giao)
-
Số lượng sản phẩm/SKU và tần suất đơn hàng yêu cầu TC
-
Mức sẵn sàng hồ sơ (đã quản lý lô, đã có SDS, đã tách bạch kho…)
Mẹo: nếu bạn thường xuyên phải xin TC cho nhiều shipment, hãy thiết kế quy trình “xin TC theo lô” ngay từ đầu để giảm lỗi dữ liệu và rút ngắn thời gian xử lý.
Lỗi thường gặp khi triển khai GRS (để tránh trượt audit)
-
Không tách bạch nguyên liệu tái chế và không tái chế (kho/sản xuất) → truy xuất không tin cậy
-
Mã lô không nhất quán (phiếu kho – lệnh sản xuất – invoice lệch nhau)
-
Chứng từ đầu vào thiếu hoặc không chứng minh được recycled claim
-
Hồ sơ hóa chất rời rạc: thiếu SDS, thiếu quy trình phê duyệt, danh mục không cập nhật
-
Bị yêu cầu TC nhưng nộp quá trễ so với policy timelines
Dịch vụ tư vấn chứng nhận GRS tại Công ty cổ phần tư vấn quốc tế G-GLOBAL
Nếu bạn muốn triển khai GRS theo hướng “đạt audit và vận hành được”, G-GLOBAL có thể hỗ trợ:
-
Gap assessment theo 5 nhóm yêu cầu GRS
-
Thiết kế SOP chain of custody, quản lý kho – mã lô – đối soát vào/ra
-
Rà soát bộ chứng từ đầu vào tái chế và tiêu chí nhà cung cấp
-
Hoàn thiện hệ thống quản lý hóa chất (danh mục, SDS, phê duyệt, lưu trữ)
-
Đào tạo đội ngũ, diễn tập truy xuất lô, đồng hành audit và hướng dẫn xin TC cho shipment
Nếu bạn cho biết công đoạn (sợi/dệt/nhuộm/may) và loại vật liệu tái chế (polyester, cotton…), G-GLOBAL có thể gửi checklist hồ sơ GRS theo đúng mô hình nhà máy để bạn chuẩn bị nhanh trước audit.
FAQ – Câu hỏi thường gặp về tiêu chuẩn GRS
1) Tiêu chuẩn GRS là gì?
GRS là tiêu chuẩn toàn diện để xác minh và theo dõi nguyên liệu tái chế trong chuỗi cung ứng, kèm yêu cầu về kiểm soát hóa chất và xác minh thực hành xã hội/môi trường tại cơ sở.
2) GRS yêu cầu tỷ lệ tái chế tối thiểu bao nhiêu?
Có ngữ cảnh khác nhau: GRS có thể dùng B2B từ 20% recycled content, nhưng để dán nhãn hướng người tiêu dùng thường cần 50%.
3) SC và TC khác nhau thế nào?
SC là chứng chỉ xác nhận cơ sở đủ điều kiện theo tiêu chuẩn; TC là chứng từ cho giao dịch/lô hàng cụ thể và thường chỉ cấp khi người bán có SC hợp lệ tại thời điểm shipment.
4) Làm sao kiểm tra chứng chỉ GRS có thật?
Có thể kiểm tra trên các trang xác thực của Textile Exchange (Find a Certified Company / Authenticate a Transaction) và/hoặc liên hệ tổ chức chứng nhận đã cấp.
